Vai trò của DHA đối với sức khỏe của mẹ và bé

DHA có tên gọi đầy đủ là Docosa Hexaenoic Acid – một acid béo thuộc nhóm omega-3. DHA cần thiết cho sự phát triển trí não, thị giác, tăng khả năng miễn dịch, giảm nguy cơ phát triển dị ứng của bé. Hãy cùng tìm hiểu về vai trò của DHA đới với sức khỏe của mẹ và bé!

DHA (Docosa-Hexaenoic-Acid) là acid béo không no cần thiết thuộc nhóm acid béo Omega-3 (acid béo không no có 22 carbon, 6 nối đôi, nối đôi đầu tiên ở vị trí carbon số 3), ngoài ra thuộc nhóm này còn có các tiền tố DHA, đó là Acid béo alpha-linolenic (ALA, 18 carbon, 3 nối đôi, nối đôi đầu tiên ở vị trí carbon số 3). Ngoài các acid béo thuộc nhóm omega-3, còn phải kể đến acid béo không no omega 6 (Arachidonic acid-AA, 20 carbon, 4 nối đôi, nối đôi đầu tiên ở vị trí carbon thứ 6). Những acid béo không no cần thiết này cơ thể chúng ta không tự tổng hợp được mà phải đưa vào từ nguồn thực phẩm.

bai1-2

(Trong suốt thai kỳ, mẹ bầu phải chú ý đến việc bổ sung đủ và đúng DHA cho thai nhi)

1. Nhu cầu của acid béo không no cần thiết:

Theo khuyến cáo của WHO (1990), tổng số chất béo trong khẩu phần nên từ 15-30% năng lượng, trong đó chất béo không no có nhiều nối đôi PUFA: Polyunsaturated Fatty Acid) (omega-3, omega-6) nên có từ 3-7% tổng năng lượng; khoảng 0,6-0,8g/kg thể trọng/ngày (tối đa 1,5g/kg thể trọng/ngày). Trong đó acid béo omega-6 (Lioleic acid) 40-60mg/kg thể trọng/ngày; tổng số acid béo nhóm omega-3: 50-150mg/kg/ngày, trong đó DHA nên 35-75mg/kg/ngày. Tỷ số DHA: AA nên từ 1:1 tới 1:2 là thích hợp.
2. Vai trò của DHA:

  • Cần thiết cho phát triển hoàn thiện chức năng nhìn của mắt vì DHA chiếm tỉ lệ rất cao trong võng mạc, là nơi tổng chỉ huy sự nhìn của mắt.
  • Cần thiết cho sự phát triển hoàn hảo hệ thần kinh vì DHA chiếm tỉ lệ rất cao trong chất xám (tạo ra sự thông minh) và tạo ra độ nhạy của các neuron thần kinh, giúp dẫn truyền thông tin nhanh và chính xác. Nghiên cứu trên động vật thí nghiệm thấy DHA có nồng độ cao trong tổ chức thần kinh như võng mạc mắt, tổ chức não.
  • Ở người trưởng thành DHA có tác dụng giảm cholesterol toàn phần, và triglyceride máu, LDL-cholesterol (cholesterol xấu) giúp dự phòng xơ vữa động mạch, bệnh nhồi máu cơ tim.

bai51

(DHA chỉ chiếm 1 phần nhỏ trong các bữa ăn, nhưng nếu mẹ bầu không cung cấp đủ trẻ có thể bị đần độn, chậm phát triển trí não)

  • Nếu thiếu DHA trong quá trình phát triển trẻ sẽ có chỉ số thông minh IQ thấp: Nghiên cứu theo dõi tới khi trẻ 8-9 tuổi người ta thấy trẻ được bú sữa mẹ, và chế độ ăn đủ DHA có chỉ số IQ cao hơn 8,3 điểm và tỷ lệ chậm phát triển hệ thần kinh giảm thấp hơn có ý nghĩa.
  • Ngoài ra, DHA có sự liên hệ chặt chẽ với vòng đời bé sơ sinh, cân nặng và chiều dài. Sự cung cấp đầy đủ chất này có thể giúp làm giảm tỷ lệ suy nhược sau khi sinh. Ở trong tử cung, thai nhi đòi hỏi một lượng tăng hấp thu DHA lớn để tương ứng với lượng DHA của não tăng lên trong thời kỳ mang thai và trong các tháng sau khi sinh. Điều này được chứng minh ngay khi sinh, trọng lượng não của em bé bằng khoảng 70% trọng lượng não của người trưởng thành.

1. Bổ sung DHA bằng cách nào?

Theo nghiên cứu, 1000 ngày đầu đời tính từ ngày đầu tiên của thai kỳ đến khi bé tròn 2 tuổi là quãng thời gian duy nhất để mở ra cửa sổ cơ hội cho sức khỏe và tương lai của bé. Chính vì vậy, các bé độ tuổi này cần được cung cấp nguồn dinh dưỡng đầy đủ và thích hợp.
Nhu cầu DHA của bé bắt đầu ngay từ khi còn trong bụng mẹ. Do đó, khi mang thai các mẹ cần ăn nhiều các loại cá (cá ba sa, cá ngừ, cá thu…) và dầu thực vật. Nguồn omega-3 thiên nhiên quan trọng giúp đưa DHA vào bào thai. Khi chào đời, nguồn DHA trong sữa mẹ sẽ giúp bé phát triển trí tuệ tốt.

bai4-3

(Chế độ ăn uống trước và trong thai kỳ rất quan trọng đối với thai nhi và bà bầu)

  • Với thai nhi: Chế độ ăn trước và trong khi có thai rất quan trọng đối với tình trạng dự trữ các acid béo không no cần thiết (EFAs: Essential Fatty Acid) cho thai nhi. Đặc biệt trong 3 tháng cuối trung bình 1 ngày thai nhi cần 2,2g EFAs/ngày cho sự phát triển hệ thần kinh và mạch máu.
  • Trẻ đẻ non và sơ sinh bình thường đòi hỏi phải cung cấp đủ DHA bởi chúng không có khả năng chuyển tiền tố DHA từ dầu thực vật, hay các thức ăn thay thế sữa mẹ khác sang DHA. Sữa mẹ cung cấp đủ EFAs cho trẻ, vì vậy việc cho con bú hoàn toàn bằng sữa mẹ và cho con bú kéo dài tới 24 tháng là rất quan trọng. Sau sinh từ 40-45 ngày DHA trong sữa mẹ chiếm 0,3% AA:0,4% và DPA:0,2%. Trong những trường hợp đặc biệt trẻ không được bú mẹ thì phải lựa chọn các thức ăn thay thế sữa mẹ có bổ sung các acid béo nói trên.
  • DHA có nhiều trong dầu cá, cá và thủy sản, DHA cần thiết chó phát triển hoàn hảo võng mạc mắt và não bộ trẻ em. Việc ăn cá, thủy sản thường xuyên sẽ cung cấp cho cơ thể đủ DHA.

Nhóm Acid béo omega-3 còn có tác dụng bảo vệ cơ thể chống lại các bệnh tim mạch, đột quỵ và giảm viêm khớp.

Quan sát dịch tễ học cho thấy những vùng dân cư tiêu thụ nhiều dầu ăn thì tỷ lệ tử vong bệnh tim mạch giảm. Alpha Linoleic acid có vai trò đặc biệt trong giảm tỷ lệ mắc bệnh tim mạch. Những người thường xuyên ăn dầu thực vật giàu Alpha linoleic acid ít có nguy cơ bị nhồi máu cơ tim và đột quỵ so với những người có chế độ ăn ít các acid béo này.

Tỷ lệ phần trăm (%) acid béo không no trong 100g dầu ăn và quả có chất béo

Tên dầu ăn/quả có chất béo Acid béo không no 1 nối đôi (Oleic)
(%)
Acid béo không no 2 nối đôi
(Linoleic = omega-6)
(%)
Acid béo không no có 3 nốiđôi
(Linoleic=omega-6)
(%)
Quả bơ 60 18 0
Dầu dừa 7 2 0
Dầu ngô 30 50 2
Dầu olive 72 11 1
Dầu cọ 43 8 0
Dầu lạc 49 29 1
Dầu hạt cải 54 23 10
Dầu đậu tương 25 52 7
Dầu hướng dương 33 52 0

Hàm lượng các acid béo Omega-3 trong một số loại cá và hải sản

Cá tươi
(100g ăn được)
Lipid (g) Acid béo n-3
(EPA + DHA) (g)
Cá chép 5,6 0,3
Cá trích 13,9 1,7
Cá thu 13,9 2,5
Cá nhám 1,9 0,5
Cá hồi 5,4 1,2
Cua 0,8 0,3
Tôm 1,1 0,3
Mực 1,0 0,2

bai4-4

(Các loại cá nước nặm tươi sống như cá hồi, cá thu, cá nhám,… rất giàu DHA)

PGS. TS. Nguyễn Thị Lâm, ThS. BS. Lê Thị Hải

(Viendinhduong.vn)

bai1-10

OGESTAN, sản phẩm của tập đoàn Besins Healthcare, sản xuất tại Monaco – Pháp theo tiêu chuẩn của FDA

(cơ quan quản lý dược và thực phẩm của Hoa Kỳ)